Trong vụ mùa hè năm nay tại Bình Định, tình hình dưa hấu gặp khó khăn nghiêm trọng khi không chỉ gặp phải mất mùa mà còn mất giá, khiến người trồng chịu tổn thất lớn, gần như bị xoay xở tay trắng và mất trắng cả vốn đầu tư.
MỤC LỤC
“Bó tay” với bọ trĩ
Dọc con đường bê tông đi qua những cánh đồng ở khu Dương Xuân, Thái Xuân, Hòa Tây thuộc xã Nhơn Hạnh (thị xã An Nhơn, Bình Định) vào những ngày cuối tháng 7, chúng tôi chứng kiến cảnh tượng u ám của hàng đống dưa hấu đã thu hoạch được xếp chồng lên nhau, được che phủ bởi lớp rơm để tránh ánh nắng gay gắt, đợi xe tải đến vận chuyển đi.
Khi tôi giơ máy chụp hình, nhiều công nhân đang chờ đợi để đưa dưa lên xe than thở thay vì các chủ ruộng dưa: “Năm nay vụ này các chủ dưa gặp khó khăn lớn, họ đã bán giá thấp cho thương lái và thu hoạch nhanh chóng để giảm thiểu thiệt hại. Vụ này, trong 10 người trồng dưa thì có tới 9 người gánh lỗ đậm, chỉ có một người may mắn hơn một chút, nhưng vẫn không thể thu hồi đủ vốn đầu tư.
Dưa hấu trồng ở xã Nhơn Hạnh đa phần thuộc về những người chuyên du canh, thuê đất để trồng dưa hấu, với tổng diện tích trên 160ha. Vào cuối tháng 5 năm nay, khi đi qua các cánh đồng Dương Xuân, Thái Xuân, Hòa Tây, chúng tôi đã chứng kiến những chủ ruộng dưa hấu rất nhiệt tình làm đất, chuẩn bị cơ sở để trồng cây, nhưng ngay bây giờ trên những cánh đồng đó, cảnh tượng khác xa khi ruộng dưa đã thu hoạch nhưng quả dưa đều xơ xác, chết héo hoặc bị bệnh nằm lăn lóc rải rác khắp mặt ruộng, không ai thèm lượm vì chất lượng quá tệ.
Trên một diện tích còn lại chỉ hơn 3ha dưa chưa thu hoạch, nhưng ngay cả những quả dưa này cũng đang trong tình trạng rất tồi tệ, thi thoảng mới thấy vài quả dưa nằm lăn lóc bên cạnh những dây dưa héo quắt, co rúm, lá bị héo khô. Khi hỏi ra, chúng tôi biết được rằng tình trạng này là do bọ trĩ gây hại đã làm mất năng suất nghiêm trọng cho vụ dưa hấu năm nay tại Nhơn Hạnh.
Vào lúc trưa, chúng tôi thấy một người đàn ông tóc bạc phơng phất, không mũ nón đứng nhìn trường ruộng dưa chưa thu hoạch của mình nằm xơ xác dưới ánh nắng, với đôi mắt buồn bã. Chúng tôi tiến lại gần và hỏi thăm, anh ấy là ông Thái Thanh Bình, 56 tuổi, đến từ thôn 3, xã Bình Nghi (huyện Tây Sơn, Bình Định) và đã thuê 1ha đất để trồng dưa hấu.
Anh Bình dẫn chúng tôi vào lán trại tạm bợ được dựng bằng tre và bạt xanh phủ lên trên để làm mái che nắng và bạt bao bọc chung quanh để che chắn gió. Trong tâm trạng rầu rĩ, anh chia sẻ với chúng tôi về cuộc hành trình trồng dưa hấu du canh suốt 20 năm qua, đã đặt chân qua nhiều tỉnh miền Trung và Tây Nguyên, từ Tây Nguyên đến Phú Yên, tìm kiếm vùng đất phù hợp để trồng cây dưa hấu.
Vụ hè năm nay, khi nghe bạn bè kể về vùng đất Nhơn Hạnh, anh thấy nơi này rất hứa hẹn cho việc trồng dưa hấu nên anh quyết định về quê Bình Định để thuê 1ha đất với giá 44 triệu đồng/vụ để thử vận may trên đất quê nhà. Tuy nhiên, anh không ngờ rằng đầu vụ thời tiết lại ít mưa, nắng gắt kéo dài, điều này làm cho bọ trĩ phát sinh và gây hại nặng nề cho cây dưa hấu. Những cây dưa hấu không phát triển được, thậm chí không cho quả, và những quả dưa nếu có cũng bị trơ, èo uột, nứt nẻ, mặt quả đầy những vết “mụn cóc” do ảnh hưởng của bọ trĩ.
1 vụ dưa mất đứt 18 con bò lai
Theo tính toán của anh Bình, vụ dưa hè năm nay, anh đã đầu tư một khoản tiền lớn từ công việc làm đất, mua giống, phân bón, thuốc BVTV, thuê công nhân chăm sóc cây dưa… Chi phí này lên đến 7 triệu đồng/sào (tương đương 140 triệu đồng/ha) với điều kiện cây dưa đã bị bệnh, không thể hấp thụ phân bón đầy đủ. Nếu cây dưa khỏe mạnh và hấp thụ phân tốt, mức đầu tư có thể lên tới 8 – 9 triệu đồng/sào.
Dù chi phí đầu tư cao nhưng một vụ trồng dưa thành công có thể đem lại năng suất cao, quả có trọng lượng lớn, giúp người trồng có lãi nhiều. Tuy nhiên, vụ trồng dưa hấu năm nay lại không thuận lợi, cây dưa bị bệnh nặng.
Theo ước tính của anh Bình, trong vụ này, 1ha dưa của anh chỉ đạt năng suất cao nhất là 12 tấn. Trong khi nếu cây dưa không bị bọ trĩ gây hại, năng suất bình quân có thể đạt từ 45 – 50 tấn/ha. Nhưng vụ này, thương lái chỉ mua dưa trên 2kg/quả với giá 2.200đ/kg, loại dưới 2kg/quả không được thương lái mua, làm cho chủ ruộng phải bỏ đầy đồng.
Anh Bình than thở rằng ruộng dưa của anh chỉ được thương lái ứng trước 5 triệu đồng, và anh chỉ có thể thu về số tiền tương ứng với lượng dưa đã được thương lái cắt mua. Nếu lúc cắt mà quả dưa dưới 2kg chiếm nhiều, thương lái chắc chắn sẽ không mua, khiến việc thu hoạch và vận chuyển dưa trở nên khó khăn, và một phần dưa hấu phải đổ đi bỏ phí trên đường.
Anh Bình cho biết, mức đầu tư cho vụ trồng dưa hấu khi cây dưa bị bệnh, không hấp thụ được phân là khoảng 7 triệu đồng/sào (tương đương 140 triệu đồng/ha). Tuy nếu cây dưa khỏe mạnh, hấp thụ phân tốt, mức đầu tư có thể lên đến 8 – 9 triệu đồng/sào.
Dù mức đầu tư cao nhưng do cây dưa bị bệnh, vụ trồng dưa hấu năm nay không thuận lợi. Anh Bình tiết lộ rằng, 1ha dưa hấu của anh trong vụ hè thu này chỉ đạt năng suất cao nhất là 12 tấn. Trong khi nếu cây dưa không bị bọ trĩ gây hại, 1ha dưa có thể cho năng suất bình quân từ 45 – 50 tấn.
Trong vụ này, thương lái chỉ mua dưa trên 2kg/quả với giá 2.200đ/kg, loại dưới 2kg/quả không được thương lái mua, khiến chủ ruộng phải bỏ đầy đồng.
Anh Bình thương tiếc ca thán: Ruộng dưa của anh mới chỉ được thương lái ứng trước 5 triệu đồng, số tiền anh thu được phụ thuộc vào lượng dưa anh cắt được. Nếu khi cắt mà quả dưa dưới 2kg chiếm nhiều, thương lái sẽ không mua, chỉ mua loại từ 2kg/quả trở lên. 1ha dưa hấu thu hoạch vào chưa chắc đủ để trả tiền cắt và vận chuyển dưa lên đổ đống trên đường và chất dưa lên xe.
Anh Bình cảm thấy tuyệt vọng và nói rằng dù bán được bao nhiêu dưa thì anh mừng bấy nhiêu, vì nếu để dưa trên ruộng thêm vài hôm nữa mà thương lái không mua, có thể anh sẽ trắng tay hoàn toàn. Vụ này, 1ha dưa hấu của anh thậm chí bị lỗ ít nhất 180 triệu đồng, bao gồm tiền thuê đất và chi phí đầu tư. Điều này còn chưa tính đến sự vất vả của anh và gia đình hàng ngày phải đối mặt với nắng nóng suốt 2 tháng rưỡi để chăm sóc dưa, đêm về sống trong lán trại tạm bợ.
Hơn nữa, gia đình anh đã phải đóng tiền để làm cái giếng, nhưng mạch nước ngầm lại bị ô nhiễm và hôi thối nên không thể sử dụng. Họ buộc phải tắm nước mương bẩn, điều mà anh Bình tỏ ra rất khó khăn và cảm thấy rất bẩn thỉu.
Không chỉ anh Bình mà tình hình cũng không khá hơn ở huyện Phù Mỹ, Bình Định. Dù vụ hè này cây dưa không bị bọ trĩ như dưa trồng ở Nhơn Hạnh, nhưng do thời tiết bất thuận, năng suất vẫn thấp, chỉ từ 800kg – 1 tấn/sào. Giá dưa ở Phù Mỹ tuy cao hơn so với dưa ở Nhơn Hạnh, nhưng cũng chỉ từ 3.500 – 4.200đ/kg, so với vụ hè năm trước khi giá dưa hấu ở đây từ 9.000 – 12.000đ/kg. Người trồng dưa ở Phù Mỹ vụ này gần như không có lãi, nhiều hộ còn phải chịu lỗ vốn.
Anh Bình rơi vào tuyệt vọng và thổn thức vì tình hình trồng dưa hấu. Anh chia sẻ rằng dù bán được bất kỳ lượng dưa nào thì anh cũng mừng, vì nếu để dưa trên ruộng thêm vài hôm nữa mà thương lái không mua, anh có thể mất hết công sức và không thu được lãi. Vụ trồng dưa hấu này, 1ha đất của anh Bình lỗ ít nhất 180 triệu đồng, bao gồm tiền thuê đất và các chi phí đầu tư. Điều này chưa kể đến những khó khăn và vất vả hàng ngày mà anh và gia đình phải chịu đựng để chăm sóc dưa trong điều kiện nắng nóng kéo dài suốt 2 tháng rưỡi, và đêm về sống trong lán trại tạm bợ.
Thêm vào đó, gia đình anh còn phải đóng tiền để làm cái giếng nhưng lại gặp sự cố mạch nước ngầm bị ô nhiễm và hôi thối, không thể sử dụng. Họ buộc phải tắm nước mương bẩn, điều mà anh Bình thấy rất khó khăn và cảm thấy bẩn thỉu.
Tình hình cũng không khá hơn tại huyện Phù Mỹ, Bình Định. Dù vụ hè này cây dưa không bị bọ trĩ như ở Nhơn Hạnh, nhưng do thời tiết bất thuận, năng suất vẫn thấp, chỉ từ 800kg – 1 tấn/sào. Giá dưa hấu ở Phù Mỹ cao hơn so với Nhơn Hạnh, nhưng vẫn chỉ từ 3.500 – 4.200đ/kg, so với vụ hè năm trước khi giá dưa hấu ở đây từ 9.000 – 12.000đ/kg. Người trồng dưa ở Phù Mỹ vụ này gần như không có lãi, nhiều hộ còn phải chịu lỗ vốn. Tình hình khó khăn này làm cho nỗi lo và thất vọng của nông dân ngày càng lớn.
Bà Nguyễn Thị Nga, thương lái chuyên thu mua dưa hấu ở xã Mỹ Phong (huyện Phù Mỹ), chia sẻ rằng cùng thời điểm, năm trước bà thu mua dưa với giá từ 9.000 – 13.000đ/kg, nhưng năm nay từ đầu vụ đến giờ, bà chỉ mua với giá từ 3.500 – 4.500đ/kg tùy theo chất lượng của dưa. Bà cho biết giá dưa thấp chủ yếu do việc xuất đi Trung Quốc gặp nhiều khó khăn, trong khi trên thị trường trong nước, dưa phải đẹp và chất lượng cao mới dễ bán được. Tình hình này làm cho giá dưa hấu trên thị trường giảm sút đáng kể so với năm trước, gây thêm khó khăn cho người trồng dưa và các thương lái.
Theo: nongnghiep.vn
