Tại Lào Cai, nghề truyền thống đa dạng và phong phú, mang trong mình những giá trị văn hóa độc đáo của các dân tộc. Các sản phẩm của nghề truyền thống từ vùng này đang nhận được sự yêu thích từ cả khách hàng trong và ngoài nước. Việc phát triển các ngành nghề truyền thống ở nông thôn, đặc biệt là ở các làng nghề cụ thể, đóng một vai trò quan trọng trong quá trình phát triển của khu vực nông thôn.
Theo thống kê của ngành nông nghiệp, tính đến cuối năm 2022, tỉnh Lào Cai đã ghi nhận tổng cộng 30 làng nghề, trong đó 20 làng nghề truyền thống đã được công nhận chính thức. Các làng nghề này hoạt động đa dạng, tập trung vào các ngành nghề như nấu rượu, may mặc và thêu thổ cẩm, đan lát, chạm khắc bạc, sản xuất hương đốt và làm bánh phở.
Hiện nay, có 3 làng nghề trên lãnh thổ tỉnh Lào Cai đã được công nhận sản phẩm đạt chuẩn OCOP, gồm làng nghề nấu rượu tại xã Bản Phố (huyện Bắc Hà), làng nghề nấu rượu tại xã Thanh Bình (thị xã Sa Pa), và làng nghề chế biến miến dong tại xã Bản Xèo (huyện Bát Xát). Trong những làng nghề này, nhiều đã phát triển hướng đối tượng sản xuất hàng hóa nông nghiệp, thúc đẩy thương mại và xuất khẩu sản phẩm ra thị trường. Các làng nghề đang có sự tham gia của gần 1.300 cơ sở sản xuất và kinh doanh, bao gồm hợp tác xã, hộ gia đình và có sự tham gia của khoảng 2.600 lao động. Phát triển ngành nghề truyền thống đã giúp người dân có thu nhập trung bình hàng tháng đạt mức 3,8 triệu đồng/người.
Chị Lý Tả Mẩy, người cư trú tại thôn Sả Séng, xã Tả Phìn, thị xã Sa Pa, đã nuôi dưỡng tình yêu với nghề thêu thổ cẩm từ khi còn nhỏ. Chị Mẩy chia sẻ rằng hầu hết phụ nữ thuộc dân tộc Dao Đỏ ở Sa Pa đều biết cách thêu thổ cẩm để tự tạo ra trang phục truyền thống cho bản thân và gia đình. Với Sa Pa có điểm mạnh là du lịch, các sản phẩm thêu truyền thống không chỉ đáp ứng nhu cầu gia đình mà còn được biến tấu để tạo thành các món quà lưu niệm phục vụ khách du lịch. Mỗi tháng, chị Mẩy có thể kiếm thêm từ 2 đến 5 triệu đồng thông qua nghề thêu thổ cẩm của mình.
Chị Mẩy nói thêm rằng họ tham gia các tổ hoặc nhóm làm nghề thêu, thường nhận đơn hàng thêu theo yêu cầu từ các làng nghề khác. Thu nhập từ nghề thêu thổ cẩm không chỉ giúp họ kiếm được thu nhập ổn định mà còn tạo cơ hội giao lưu và hợp tác trong cộng đồng.
Vào tháng 9 năm 2022, tỉnh Lào Cai đã chính thức ban hành Kế hoạch triển khai chương trình bảo tồn và phát triển làng nghề trong giai đoạn 2022 – 2025, với tầm nhìn đến năm 2030. Kế hoạch này nhằm mục tiêu bảo tồn và thúc đẩy sự phát triển của các nghề và làng nghề truyền thống, từ đó duy trì và khai thác các giá trị và bản sắc văn hóa truyền thống của các làng nghề trên toàn tỉnh Lào Cai. Chương trình đặt trọng tâm vào việc thúc đẩy sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh, và gia tăng giá trị cho các sản phẩm làng nghề.
Ngoài ra, chương trình còn mục tiêu phát triển các làng nghề để tạo ra việc làm và gia tăng thu nhập cho người dân địa phương. Đồng thời, nó cũng tập trung vào việc bảo vệ cảnh quan, không gian, và môi trường, hỗ trợ xây dựng thôn, bản, và làng văn hóa. Tất cả những công việc này đóng góp vào mục tiêu thúc đẩy phát triển kinh tế và xã hội nông thôn bền vững.
Để thực hiện chương trình này, các địa phương và các cơ quan liên quan đang hết sức nỗ lực trong việc duy trì và phát triển đội ngũ nghệ nhân và thợ giỏi. Họ cũng tập trung vào việc tạo nền tảng để đào tạo và truyền nghề, cũng như khuyến khích thực hành các nghề thủ công truyền thống. Chương trình cũng đặc biệt chú trọng đến việc bảo tồn và phát triển kỹ năng nghề truyền thống và khuyến khích sáng tạo thêm nhiều sản phẩm và tác phẩm mới có giá trị.
Trong giai đoạn 2022 – 2025, các địa phương tại tỉnh Lào Cai sẽ tập trung vào việc khôi phục và bảo tồn nghề truyền thống và các làng nghề truyền thống. Cụ thể, sẽ có sự tập trung vào bảo tồn và phát triển một số nghề truyền thống và làng nghề truyền thống như làm hương, làm cốm, may – thêu thổ cẩm, mây tre đan, chạm khắc bạc…
Bên cạnh đó, dự án phát triển làng nghề cũng liên kết mạnh mẽ với ngành du lịch và xây dựng nông thôn mới tại từng địa phương. Các hoạt động này bao gồm việc phát triển làng nghề kết hợp với các chương trình du lịch tham quan bản làng, chương trình du lịch văn hóa kết hợp sinh thái. Đồng thời, sẽ tiến hành tổ chức liên kết chuỗi giá trị để phát triển làng nghề và đóng góp vào phát triển kinh tế nông thôn và xây dựng nông thôn mới.
Theo ông Chu Hoàng Nguyện, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn, nghề truyền thống không chỉ tạo ra cơ hội việc làm cho người dân nông thôn, gia tăng thu nhập mà còn góp phần đánh dấu và bảo tồn những dấu ấn và bản sắc văn hóa đặc trưng của từng vùng miền thông qua các sản phẩm văn hóa truyền thống được thế hệ qua thế hệ. Việc phát triển làng nghề và làng nghề truyền thống tại tỉnh Lào Cai sẽ tập trung vào việc phát triển các sản phẩm hàng hóa và xây dựng các chuỗi liên kết theo hướng phát triển nông nghiệp hàng hóa, theo Nghị quyết 10 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về Chiến lược phát triển nông nghiệp hàng hóa. Đồng thời, nỗ lực sẽ được dành cho việc khôi phục và bảo tồn các nghề truyền thống và làng nghề truyền thống, cũng như hỗ trợ phát triển các làng nghề và làng nghề truyền thống đang hoạt động hiệu quả và phát triển vùng nguyên liệu để phục vụ cho các làng nghề.
“Việc bảo tồn, phát triển làng nghề trong bối cảnh hiện nay là đòi hỏi cấp thiết nhằm thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, bố trí lại lao động và sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên, xây dựng nông thôn mới phát triển toàn diện.” – Ông Chu Hoàng Nguyện, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn
Theo: baolaocai.vn
Xem thêm:
Diễn đàn khuyến nông thu hút hơn 250 đại biểu tại Đà Lạt
Tọa đàm Giải pháp sinh kế thích ứng và giảm thiểu rủi ro thiên tai tại cộng đồng
